Sudan’daki İç Savaş Dünya Gündemine Taşınıyor

Dünya, İsrail’in Gazze’deki soykırımı ve Rusya’nın Ukrayna’daki işgalini takip ederken Sudan’daki iç savaş 2 buçuk yıldır gözlerden uzak bir şekilde devam ediyor. Sudan ordusu ile ‘Hızlı Destek Kuvvetleri’ (HDK) isimli milis gücü arasında yaşanan iç savaşta, HDK’nin ülkenin batısındaki Darfur bölgesinde ordunun tutunabildiği son kent olan el-Faşir’i ele geçirmesinin ardından bölgeden gelen katliam haberleri Sudan’ı yeniden dünyanın gündemine taşıdı. Birleşmiş Milletler, 10 milyon insanın evlerini terk ettiği ve yaşam mücadelesi verdiği Afrika ülkesinde 15 milyonu çocuk olmak üzere 30 milyondan fazla insanın acil yardıma ihtiyaç duyduğu uyarısında bulunuyor.

Krizin Kökeni

1989’da askeri darbe ile iktidara gelen Sudan’ın eski Cumhurbaşkanı Ömer El Beşir, 2003’te Darfur bölgesinde çıkan isyanı, Cancavid milislerini kullanarak kanlı bir şekilde bastırmıştı. Nüvesini, kötü şöhretli Cancavid milislerinin oluşturduğu bugünkü HDK, iktidara yönelik olası tehditleri önleme adına, orduya paralel bir güç olarak tasarlandı. 2018’de El Beşir aleyhine başlayan sokak gösterileri sırasında cumhurbaşkanını korumaya devam eden HDK, sonrasında Sudan ordusuyla iş birliği yaparak 2019’da El Beşir’in devrilmesinde rol oynadı. Geçici Askeri Konseyin başkan yardımcılığına getirilen HDK lideri Muhammed Hamdan Dagalu, Ağustos 2019’da asker-sivil ortaklığındaki yeni yönetimde ikinci adam haline geldi. 2021’de ise Dagalu ve dönemin Geçici Askeri Konsey Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, darbeyle yönetimdeki sivilleri tasfiye etti.

Savaşı Tetikleyen Nedenler

Ordu ve HDK’nin güç paylaşımı konusunda anlaşmaya varamamasının ardından Nisan 2023’te başlayan çatışmalar, kısa sürede iç savaşa dönüştü. Öte yandan El Beşir döneminden bu yana Darfur ve Kurdufan’daki zengin altın madenlerini de kontrol eden HDK, zamanla mali kaynaklarının da etkisiyle önemli bir aktör haline geldi.

Kolombiya’dan Lejyoner

Beşir döneminde Libya’daki iç savaşta ve Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başını çektiği Yemen Savaşı’nda da savaşan paralı milis gücü HDK, uluslararası aktörlerle de ilişkilerini geliştirdi. HDK, Sudan ordusu ile çatışmaya başladıktan sonra BAE yönetimi tarafından desteklenmeye başladı. BAE, Sudan hükümetini destekleyen ülkeler arasında yer almaktadır.

Sudan’ın Geleceği

Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) Kuzey ve Doğu Afrika Çalışmaları Koordinatörü Dr. Kaan Devecioğlu, Sudan’ın geleceğine dair üç olası senaryoyu belirtti. Önümüzdeki dönemde yaşanacak gelişmeler, Sudan’ın kaderini belirleyecek gibi görünüyor.

Sudan Doktorlar Sendikası, HDK’nin el-Faşir’i ele geçirmesinin ardından yaşanan insan hakları ihlallerini kınarken, acil yardım çağrılarını da yineledi.